 |
Persoonlijke Verhalen |
 |
Individueel bezoekwerk Detentiecentrum Zeist
In het Detentiecentrum Zeist worden mensen gevangen gehouden op grond van de Vreemdelingenwet. Zij zijn in afwachting van uitzetting of vrijlating. Voor het merendeel zijn het mannen tussen de 20-40 jaar die als illegaal of als uitgeprocedureerde asielzoeker worden vastgehouden, in afwachting van een beslissing. Er kan lange tijd voorbijgaan voordat er een beslissing valt. Soms zit men 8 maanden of langer vast in de gevangenis.
Humanitas Heuvelrug is in 2006 een bezoekgroep gestart voor deze gedetineerden. Naast creatieve activiteiten is ook individueel bezoekwerk van de grond gekomen. Aan dat laatste werk ik als vrijwilliger van Humanitas mee en in het vervolg van dit stukje wil ik iets vertellen over mijn ervaringen.
Het individueel bezoeken van een ‘wildvreemde’ gedetineerde, meestal afkomstig uit een Afrikaans of Oost-Europees land, lijkt een rare zaak. Je hebt als vrijwilliger feitelijk de gedetineerde niets te bieden: je kunt zijn probleem niet oplossen, je kunt hem niet uit de gevangenis helpen. Je kunt hem ook als ze vrijkomen, niet helpen. De vrijwilliger komt op bezoek. Het gaat om dat moment. Als vrijwilliger bied je een luisterend oor voor wie zijn verhaal kwijt wil, er is even aandacht voor de persoon van de gevangene. Je bent niet de zoveelste ‘official’: een advocaat, een medewerker van de Immigratiedienst, een beveiliger, nee, je bent er als vrijwilliger, gewoon als mens die interesse heeft voor de ander. Die wil luisteren naar wie daar behoefte aan heeft.
Lang niet iedere gedetineerde heeft die behoefte. En met sommige gedetineerden is communicatie moeilijk vanwege taalproblemen. In het detentiecentrum Zeist is het de Humanistisch geestelijk verzorger die onderzoekt of er mensen zijn die een bezoek van een vrijwilliger op prijs zouden stellen. Vaak zijn dat mannen die nooit bezoek krijgen, omdat ze in Nederland verder geen contacten hebben, geen familie. Ze zijn als het ware als eenling in ons land ‘aangespoeld’. Juist in zulke gevallen is een regelmatig bezoek van een vrijwilliger (meestal één keer per twee weken) een welkome afleiding.
Waar praat ik over met gedetineerden? Dat hangt helemaal van henzelf af. Wel begin ik in een eerste gesprek duidelijk te maken wat hij van mij kan verwachten en wat niet. Er moet geen valse hoop ontstaan dat er iemand is die hem uit zijn benarde situatie gaat halen. Als dat duidelijk is gemaakt ontstaat de ruimte voor een echt gesprek. Sommige gevangenen willen graag hun eigen verhaal kwijt: hoe ze in Nederland verzeild zijn geraakt, hoe ze vastgezet zijn. Soms is er veel woede over de behandeling door de Nederlandse autoriteiten. Vooral het lange wachten op een beslissing is fnuikend. Ook het dagelijks leven in de gevangenis komt vaak vanzelf aan de orde. Andere gevangenen vertellen over hun land van herkomst, waarom ze weg zijn gegaan, hoe ze tegen de (wereld)politiek aankijken.
Aan het eind van het gesprek vraag ik altijd of ze het op prijsstellen als ik nog een keer kom. Bijna altijd wordt dat gewaardeerd.
Het is niet veel wat je deze mensen kunt bieden, maar het past perfect bij de Humanitas-slogan ‘doen wat je moet doen…’ en dat is waardevol.
Gerard de Geus, ex-vrijwilliger Humanitas Heuvelrug
